Hârizmî, tam adıyla Muhammed bin Mûsâ el-Hârizmî, 9. yüzyılda yaşamış İslam dünyasının önde gelen matematikçi, astronom ve coğrafyacılarından biridir. O, özellikle matematik alanındaki katkılarıyla tanınır ve Batı dünyasında ismi, "Algebranın Babası" olarak da anılmaktadır.
Hârizmî'nin Hayatı ve Katkıları
- Doğum Yeri ve Zamanı: Hârizmî, yaklaşık 780 yılında günümüz Özbekistan’ı sınırlarında yer alan Hârezm bölgesinde doğmuş, bu yüzden "Hârizmî" ismi verilmiştir.
- İlimdeki Rolü: Hârizmî, Bağdat’ta bulunan Beytü’l-Hikme (Bilgelik Evi) adlı büyük bilimsel okulda çalışmalar yapmış, burada pek çok önemli çalışmaya imza atmıştır.
- Matematik: Hârizmî, cebir (algebra) alanının kurucularından biri olarak kabul edilir. "Kitâb el-Muhtâsar fî Hisâb el-Cebr ve’l-Mukâbala" adlı eseri, cebir biliminin temelini atmış ve Batı’da "Algebra" olarak bilinen kelimenin kökenini oluşturmuştur.
- Cebirin, bilinmeyenleri çözme teknikleriyle ilgili ilk sistematik yaklaşımını ortaya koymuştur.
- Aynı zamanda, denklemler ve matematiksel problemler için yeni çözüm yöntemleri geliştirmiştir.
- Astronomi: Hârizmî, astronomi alanında da önemli eserler vermiştir. Örneğin, yıldızların konumlarını belirleme, takvim sistemleri gibi konularda çalışmalar yapmıştır.
- Coğrafya: Hârizmî, coğrafya alanında da katkılarda bulunmuş ve dönemin haritalarını oluşturmuştur. En bilinen eseri "Kitab al-Majma al-Buldân" adlı coğrafya kitabıdır. Bu eserde dünya haritası ve şehirlerin yerleri gibi bilgiler bulunur.
- Hesaplama: Hârizmî'nin hesaplama sistemleri, Hindistan'dan aldığı hint sayıları ve onluk sayı sistemi ile Batı dünyasında yayılmıştır. Bu, modern aritmetiğin temelini oluşturmuştur.